menu

terminarz

Zakon Maltański

 

       Suwerenny Rycerski Zakon Świętego Jana Jerozolimskiego Szpitalników zwany także Rodyjskim i Maltańskim jest najdłużej istniejšcym zakonem rycerskim. Korzenie Zakonu sięgajš połowy XI wieku po Chrystusie, kiedy pobożni włoscy kupcy z Amalfii zbudowali w Jerozolimie, w pobliżu Grobu Pańskiego opactwo św. Marii Łacińskiej, a w nim hospicjum dla przybywających z Europy pielgrzymów. W czasie pierwszej wyprawy krzyżowej, którą kierował błogosławiony Gerard bractwo przerodziło się w zakon szpitalny. Godłem zakonu stał się ośmiokończasty krzyż, a bracia zakonni ślubowali czystość, ubóstwo i posłuszeństwo, a także opiekę nad chorymi (przyrzeczenie szpitalnictwa).

        

 

           Po upadku Akki w 1291 roku Zakon przeniósł się na Cypr. Stworzona wówczas flota stała się podstawą militarnej potęgi Zakonu na wiele stuleci. W 1309 roku flota Zakonu wraz ze statkami genueńskimi opanowały śródziemnomorską wyspę Rodos, gdzie Zakon uzyskał upragnioną suwerenność terytorialną. Rycerzy św. Jana zaczęto wówczas nazywać Kawalerami Rodyjskimi. Kres panowania Rycerzy św. Jana na Rodos nastąpił w 1522 roku, kiedy to Turcy, pod wodzą sułtana Sulejmana II, po ciężkich walkach zdobyli wyspę i zmusili Zakon do jej opuszczenia. Kawalerowie Rodyjscy opuścili wyspę 1 stycznia 1523 roku (niektóre źródła podają też datę 2 stycznia). Po siedmiu latach tułaczki i zabiegana o nową siedzibę cesarz Karol V przekazał rycerzom św. Jana w lenno wyspy Maltę i Gozo w pobliżu Sycylii (23 marca 1530 roku). Zakon uzyskał również prawo bicia własnej monety. Po osiedleniu się na tej wyspie Zakon zaczęto powszechnie nazywać Maltańskim. Rycerze przystšpili do fortyfikowania wyspy, nie zapominając o równoczesnym prowadzeniu działalności szpitalniczej. W 1571 roku siedziba zakonu została przeniesiona do założonego pięć lat wcześniej nowego miasta - Valletty.

         
 
 

           W XVII wieku wielki mistrz Zakonu Maltańskiego otrzymał tytuł księcia świętego Cesarstwa oraz rangę równą godności kardynała Kościoła rzymsko-katolickiego. W 1798 roku Napoleon Bonaparte zajął Maltę i wypędził z niej Zakon, który ponownie znalazł się bez własnego terytorium. Ostatecznie siedzibą władz maltańskich stał się w 1834 roku pałac w Rzymie będący poprzednio rezydencją ambasadora Zakonu przy Stolicy Apostolskiej. Ze względu na suwerenność międzynarodową Zakonu siedziby położone w Rzymie, na terenie państwa włoskiego, posiadają status eksterytorialny.

Wygaśnięcie funkcji militarnej przyczyniło się do odnowy działalności charytatywnej i szpitalniczej. Kawalerowie Maltańscy nieśli pomoc ofiarom klęsk żywiołowych i wojennych, ich poświęcenie było szczególnie widoczne podczas niesienia pomocy rannym i chorym podczas obu wojen światowych i innych konfliktów zbrojnych. W XX wieku nastąpił dynamiczny rozwój działalności szpitlaniczej, dobroczynnej, ale także religijnej i dyplomatycznej.

 

Krzyż Maltański

W 1130 roku szpitalnicy przyjęli jako swój sztandar czerwoną flagę z białym krzyżem św. Jerzego - patrona rycerstwa. Krzyż maltański, w formie jaką dzisiaj znamy, został zatwierdzony bullą papieża Sykstusa V w styczniu 1589 roku.

Biała barwa krzyża symbolizuje czystość. Cztery ramiona świadczą o czterech cnotach kardynalnych: roztropności, sprawiedliwości, męstwie i umiarkowaniu. Ramiona te rozwidlają się dając osiem wierzchołków - Osiem Błogosławieństw, wygłoszonych przez Pana Jezusa w Kazaniu na Górze (Mt 5, 3-10):

 

Służby medyczne na swoich emblematach noszą biały krzyż maltański na czerwonej tarczy herbowej. Tarcza oznajmia, że jesteśmy gotowi stanąć do walki w obronie wiary. Dzisiaj jednak naszš broniš będzie nie władza i siła lecz duch i serce. Tarcza powinna też informować, że jesteśmy gotowi kontynuować tradycje rycerskiej służby oparte na fundamencie ideałów rycerskich.